Miesięcznik Polskiego Związku
Inżynierów i Techników Budownictwa
ISSN 0021-0315

KUCHARCZUK W., LABOCHA S.: Hale o konstrukcji stalowej. Poradnik projektanta. Polskie Wydawnictwo Techniczne, Rzeszów 2012, stron 480.

Nowa książka rzeszowskiego wydawnictwa PWT z serii „Biblioteka projektanta” jest poświęcona praktycznym zagadnieniom projektowania hal stalowych, zwłaszcza przemysłowych i magazynowych, z uwzględnieniem stanu wiedzy oraz wymagań norm europejskich i ich krajowych odpowiedników PN-EN. Książka autorstwa doświadczonych projektantów i nauczycieli akademickich Wyższej Szkoły Technicznej w Katowicach, odpowiada potrzebom studentów i dyplomantów kierunku budownictwo, może być także przydatna projektantom konstrukcji stalowych.

 

Znaczną część objętości książki stanowią zaktualizowane i rozszerzone wiadomości z zakresu rozwiązań konstrukcji hal stalowych i zasad ich projektowania z wyczerpanego nakładu podręcznika pt. „Stalowe hale i budynki wielokondygnacyjne”, Wydanie Politechniki Częstochowskiej z roku 2004 (autor: W. Kucharczuk).

Omawiana książka składa się ze wstępu oraz dwunastu rozdziałów. Osiem rozdziałów uzupełniono oddzielnymi wykazami piśmiennictwa i norm.

W rozdziale 1. przedstawiono wybrane informacje o halach stalowych, zasadach modularnych, obudowie, materiałach konstrukcyjnych i oddziaływaniach. Podano także podstawy projektowania konstrukcji według PN-EN 1990 i PN-EN 1993. Rozdział 2. zawiera krótkie omówienie nośnych konstrukcji hal, w tym płaskich układów poprzecznych i układów przestrzennych. Wymieniono czynniki wpływające na wybór rozwiązania konstrukcyjnego. Rozdział 3. jest  rozwinięciem tematyki poprzedniego rozdziału. Omówiono zasady obliczania i konstruowania ustrojów słupowo-wiązarowych i ramowych, podano przykłady rozwiązań elementów konstrukcji i połączeń. Dodano informacje o ustrojach strukturalnych i dachach pilastych (szedowych). Belki suwnic natorowych i podwieszonych oraz zasady ich konstruowania i obliczania są przedmiotem rozdziału 4. Przedstawiono klasyfikację suwnic według PN-EN 13001-1 oraz obciążenia i oddziaływania od suwnic według PN-EN 1991-3. Rozdział 5. dotyczy konstrukcji dachów hal stalowych oraz obliczania płatwi dachowych. Następny rozdział poświęcono konstrukcji szkieletowych ścian zewnętrznych oraz połączeń rygli ściennych i słupów. W rozdziale 7. przedstawiono rodzaje, przykłady rozwiązań oraz zasady obliczania stężeń dachowych oraz stężeń słupów hal. Współpraca szkieletu hali z lekką obudową z blach profilowanych jest krótko omówiona w rozdziale 8. W rozdziale 9. przedstawiono wybrane przykłady rozwiązań hal dużych rozpiętości o konstrukcji łukowej i cięgnowej. Podano podstawy obliczania konstrukcji linowych i niektóre przykłady połączeń. Rozdział 10. dotyczy komputerowego wspomagania projektowania hal stalowych. Omówiono programy CAD dotyczące dokumentacji projektowej oraz CEA dotyczące obliczeń statyczno-wytrzymałościowych. W tym rozdziale zamieszczono ważną przestrogę skierowaną do użytkowników programów komputerowych: „Bez względu na cenę, zakres pracy i możliwości, czy nawet renomę programu, żaden z ich twórców nie ponosi odpowiedzialności za obliczenia wykonane za pomocą programu; cały ciężar odpowiedzialności spoczywa na projektancie obiektu”. Rozdział 11 zawiera zwięzłe ujęcie zagadnień zabezpieczenia konstrukcji stalowych przed korozją i ogniem. Ostatni rozdział zawiera praktyczne przykłady obliczeń wybranych ustrojów nośnych czterech zrealizowanych hal stalowych, a mianowicie: 1) ustroju słupowo-wiązarowego hali magazynowej (dźwigar kratowy i słup hali), 2) ustroju nośnego dwunawowej hali z węzłami przegubowymi i stężeniami (dźwigar kratowy, słup, stężenia dachu i słupów), 3) rama portalowa ze ściągiem z suwnicą podwieszoną (rygiel i słup ramy), 4) układ poprzeczny wielonawowej hali magazynowej (płatew kratowa, 6 przęsłowy dźwigar kratowy, słup skrajny).

Zamieszczone przykłady obliczeniowe nie stanowią całości obliczeń projektowych rozpatrywanych ustrojów nośnych, ale ilustrują dość istotne części takich obliczeń. Przykłady, chociaż dotyczą konkretnych hal zaprojektowanych według PN-B-03200, podano w ujęciu zasadniczo zgodnym z Eurokodami, zachowując jednak pewne uproszczenia pochodzące z PN-B-03200 (np. długości wyboczeniowe elementów ściskanych, momenty krytyczne zwichrzenia).

Książka jest wydana starannie, w sztywnej i estetycznej oprawie. Liczne rysunki z objaśnieniami, przykłady istniejących rozwiązań konstrukcyjnych oraz zamieszczone obliczenia konkretnych układów nośnych hal stalowych wpływają na walory dydaktyczne i praktyczne tej książki.

Prof. dr inż. Wojciech Włodarczyk