Miesięcznik Polskiego Związku
Inżynierów i Techników Budownictwa
ISSN 0021-0315

PALUCH M.: Mechanika budowli. Teoria i przykłady. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2013. Stron 534.

Na rynku księgarskim ukazała się ważna pozycja książkowa dotycząca przedmiotu mechanika budowli. Jest to jej drugie wydanie; pierwsze ukazało się nakładem Wydawnictwa  Akademii Górniczo-Hutniczej. Książka jest przeznaczona przede wszystkim dla studentów kierunku budownictwo, ale może być wykorzystywana przez studentów kierunków pokrewnych oraz przez projektantów zajmujących się obliczeniami konstrukcji i jej wymiarowaniem. W książce zostały zamieszczone treści objęte programem nauczania przedmiotu zgodnie z wytycznymi ministerialnymi. Należy podkreślić, że obszerne objętościowo opracowanie znacznie wykracza poza ramy czasowe, które są przeznaczone na przedmiot w siatce godzin dydaktycznych, a więc nadaje się ona też do samodzielnego studiowania. Oprócz teorii, znajduje się w niej bardzo dużo przykładów. Dzielą się one na dwie grupy: pierwsza z nich to przykłady rozwiązane, a druga to zadania do samodzielnego rozwiązania. Należy tu podkreślić staranność wykonania zamieszczonych przykładów i ich bardzo dobrą dydaktyczną formę.

 

Podręcznik jest podzielony na siedem rozdziałów. Rozdział pierwszy, przedstawiony na 183 stronach, zatytułowany przez Autora „wprowadzenie do przedmiotu”, zawiera podstawowe treści mechaniki, takie jak pojęcia niezbędne do zrozumienia mechaniki budowli, siły przekrojowe w płaskich układach prętowych statycznie wyznaczalnych, linie wpływu w płaskich układach prętowych statycznie wyznaczalnych (w belkach, ramach, kratownicach i łukach trójprzegubowych) oraz metody obliczeń przemieszczeń w płaskich układach prętowych i ich praktyczne zastosowanie. W rozdziale drugim, na 149 stronach, przedstawiono rozwiązania płaskich i przestrzennych układów prętowych metodą sił (belek, kratownic, łuków i ram). W podsumowaniu drugiego rozdziału Autor napisał „obecnie obliczenia inżynierskie projektowanych konstrukcji wykonuje się przy użyciu szybkich liczydeł, którymi są komputery. Otrzymane wyniki obliczeń mogą być obarczone różnego rodzaju błędami i dlatego projektant musi je dokładnie przeanalizować i ocenić czy można na ich podstawie zwymiarować projektowaną budowlę”. Jest to bardzo słuszne i godne powtórzeń. W rozdziale trzecim, na 132 stronach, została przedstawiona metoda przemieszczeń rozwiązywania płaskich układów prętowych. Wyprowadzono wzory transformacyjne tej metody, zamieszczono tabele momentów węzłowych i sił poprzecznych dotyczące prętów, równania kanoniczne metody przemieszczeń i dobór układów podstawowych w metodzie przemieszczeń. Dołączono na końcu do tego rozdziału metodę elementów skończonych w wariancie przemieszczeniowym, co stanowi kompletne wypełnienie rozważanego zagadnienia. W podręczniku została też podana ścieżka dostępu do edukacyjnego programu komputerowego MES dla ram płaskich. Znacznie mniejsza część objętości podręcznika (67 stron) została poświecona na dynamikę płaskich układów prętowych – rozdział 4 i na stateczność prętów  i ram płaskich w zakresie sprężystym – rozdział 5. Tematykę tę omówiono tylko w ujęciu podstawowym, bez rozszerzeń, co jest zrozumiałe i wystarczające przy wykładaniu przedmiotu na kursie inżynierskim kierunku budownictwo. Gdyby ta część była wykładana na studiach drugiego i trzeciego stopnia, to wymagałaby znacznego rozszerzenia.

Za Autorem powtórzę, że treści zawarte w książce były wykorzystywane na wykładach i ćwiczeniach projektowych dla studentów wydziału górniczego i geoinżynierii kierunku budownictwo na AGH w Krakowie.

Z pewnością warto zainteresować się tą książką i ją przestudiować, zarówno w celu  zdobycia usystematyzowanej wiedzy, jak i w celu nabycia umiejętności niezbędnych do analizowania i weryfikowania obliczeń numerycznych.

                                                       Dr hab. inż. Aniela Glinicka, prof. PW