Miesięcznik Polskiego Związku
Inżynierów i Techników Budownictwa
ISSN 0021-0315

PAŁKOWSKI SZYMON: Podstawy stateczności stalowych konstrukcji prętowych. Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej. Koszalin 2016, stron 163.

 Nowa książka prof. Szymona Pałkowskiego z Politechniki Koszalińskiej ma charakter zwięzłego i przystępnie ujętego podręcznika z zakresu analizy stateczności stalowych konstrukcji prętowych. Jest ona logiczną kontynuacją tematyki licznych artykułów naukowych i książek prof. Sz. Pałkowskiego, ale teraz wyraźnie skierowaną na potrzeby dydaktyczne. Projektowanie prętowych konstrukcji stalowych z uwzględnieniem zapisów Eurokodu 3 (PN-EN 1993-1-1) stanowi nadal dość trudne zadanie, zwłaszcza w odniesieniu do analiz stateczności. Podręcznik przybliżą i ułatwia zrozumienie trudniejszych zagadnień obliczeniowych, ilustrowanych licznymi, odpowiednio dobranymi przykładami liczbowymi. Książka jest adresowania do studentów wydziałów budowlanych wyższych szkół technicznych oraz do inżynierów projektujących konstrukcje stalowe, ale mogą z niej skorzystać inni zainteresowani praktycznym ujęciem omawianych zagadnień.

 

Książka składa się z pięciu rozdziałów, przedmowy, wykazu literatury zawierającego 60 pozycji oraz dwóch załączników. Rozdział 1. stanowi pewne wprowadzenie w treść książki, zawiera omówienie charakterystycznych cech utraty stateczności stalowych konstrukcji prętowych, wyjaśnia pojęcia teorii I i II rzędu oraz omawia problemy wyboczenia pojedynczego pręta ściskanego w ujęciu teoretycznym i obliczeniowym według Eurokodu 3.

Rozdział 2. stanowiący ponad 30% objętości podręcznika jest poświęcony praktycznym zagadnieniom zastosowania metody elementów skończonych (MES) do analizy stateczności konstrukcji prętowych. Wyprowadzono macierz sztywności pręta z uwzględnieniem siły normalnej i podatności przekroju pręta na ścinanie. Omówiono kilka najczęściej stosowanych metod wyznaczania obciążenia krytycznego ustroju prętowego, przy wykorzystaniu metody elementów skończonych, tj. metodę wyznacznikową, metodę opartą na wartościach własnych macierzy sztywności oraz metodę opartą na kryterium deformacyjnym. Każda metodę objaśniono odpowiednimi przykładami obliczeniowymi. Rozdział 3. poświęcono przybliżonym metodom wyznaczania obciążenia krytycznego (metodzie energetycznej i metodzie ugięć). Znacznie szerzej omówiono, efektywną, choć mało znaną w Polsce, metodę ugięć, a kilka przykładów obliczeniowych potwierdza jej skuteczność i dostateczną dokładność. Rozdział 4. dotyczy stateczności ram o węzłach podatnych w połączeniach rygli ram ze słupami oraz słupów z fundamentami. Kilka zamieszczonych przykładów obliczeniowych dotyczących ram niestężonych o węzłach podatnych, wskazuje na możliwość znacznego zmniejszenia obciążenia krytycznego ram z węzłami podatnymi w stosunku do ram z węzłami sztywnymi. W rozdziale 5. przedstawiono podstawowe zasady wymiarowania  prętów ściskanych i zginanych (ściskanych mimośrodowo) w ujęciu teorii II rzędu, z uwzględnieniem wstępnych imperfekcji ustroju według zapisów Eurokodu 3.

Załącznik 1. zawiera tablice wartości współczynników macierzy sztywności elementu ściskanego  siłą N oraz elementu rozciąganego siłą N. W załączniku 2. podano wzory na długości wyboczeniowe i obciążenia krytyczne wybranych elementów konstrukcji.

Omawiana książka, starannie wydana, o istotnych walorach dydaktycznych, stanowi pewne uzupełnienie i rozszerzenie krajowego piśmiennictwa w zakresie stateczności stalowych konstrukcji prętowych.

Prof. dr inż. Wojciech Włodarczyk