Miesięcznik Polskiego Związku
Inżynierów i Techników Budownictwa
ISSN 0021-0315


KUBIŃSKI W.: Wybrane metody badania materiałów. Badania metali i stopów.
PWN, Warszawa 2016. Stron 319

 Nowa książka Wydawnictwa Naukowego PWN stanowi pierwszy tom cyklu dotyczącego metod badania właściwości różnych materiałów konstrukcyjnych: metali, tworzyw sztucznych, drewna i ceramiki. Badanie właściwości technicznych różnych materiałów jest podstawą wiedzy niezbędnej do właściwego doboru materiałów na wszelkie konstrukcje. Metale są materiałami powszechnie stosowanymi w tym zakresie, więc wybór tematyki pierwszej książki zapowiadanego cyklu jest uzasadniony.


 

Stały postęp wiedzy, nie tylko technicznej oraz nowe potrzeby techniki i technologii przyczyniają się do wprowadzania coraz nowszych i lepszych materiałów konstrukcyjnych dostosowanych do udoskonalonych technik wytwórczych i nowych zadań eksploatacyjnych. Postęp w zakresie materiałów i technologii obejmuje także ulepszanie technik badania właściwości materiałów. W książce omówiono ważniejsze, współcześnie stosowane metody badan właściwości metali i ich stopów, sposoby przygotowania próbek do tych badań oraz metody oceny wyników tych badań. Publikacja zawiera: wprowadzenie, alfabetyczny skorowidz wymienionych w pracy metod badania metali, stopów i spieków metali oraz siedem rozdziałów. Każdy rozdział jest uzupełniony wykazem literatury i norm. Wykazy norm z aktualnymi oznaczeniami są szczególnie pożytecznym uzupełnieniem rozdziałów.

Rozdział 1. zawiera podstawowe informacje o metalach , ich budowie, o właściwościach metali i stopów, ich odkształcalności, plastyczności i obróbce plastycznej na zimno i na gorąco. W rozdziale 2. omówiono badania właściwości fizycznych i mechanicznych metali, stopów i spieków metali, w tym m.in. badania dylatometryczne, badania zmęczenia wysoko- i niskocyklowego, statyczną próbę zginania i statyczną próbę rozciągania, próbę plastycznego skręcania, badanie pełzania, próby udarności metali. Badania twardości metali są przedmiotem rozdziału 3. Dość szeroko omówiono statyczne metody badania twardości metali, w tym metody: Brinella, Rockwella, Vickersa, TIV (modyfikacja metody Vickersa), metodę kontaktowej impedancji akustycznej (UCH), metodę Webstera. Wśród dynamicznych metod pomiaru twardości zwięźle omówiono metody: Shore’a, Leeba, Baumanna, Poldi i jej modyfikację – metodę Ernsta. Krótko scharakteryzowano metody ryskowe, metodę magnetyczną i elektroindukcyjną. Rozdział kończy się krótkim omówieniem badań mikrotwardości, dotyczących głównie warstw powierzchniowych, statycznymi ,etodami rysy lub wciskania (np. Vickersa, Knoopa). Rozdział 4. dotyczy badań (prób) technologicznych metali, których celem jest stwierdzenie, czy dany metal nadaje się do przewidywanej technologii, np. na odlewy, na konstrukcje spawane, czy na elementy gięte. Omówiono kolejno najczęściej stosowane próby technologiczne dotyczące badań blach, bednarek i prętów, walcówki i drutów, rur i kształtowników. Metalograficzne  badania metali i stopów są przedmiotem rozdziału 5. Badania te służą głównie do oceny struktury materiału. Badania w skali makro przeprowadza się okiem nieuzbrojonym lub przy małym powiększeniu. Są one przydatne do oceny jakości materiału, zwłaszcza do wykrywania wad strukturalnych i pęknięć. Badania mikroskopowe, opisane w dalszej części rozdziału, wymagają zastosowania mikroskopów metalograficznych lub elektronowych o bardzo dużych powiększeniach. Podano sposoby oceny mikrostruktury i odwołano się do 26 norm. W rozdziale 6. przedstawiono nader zwięźle badania korozyjne metali i stopów. Ograniczono się do badań korozji naprężeniowej i oceny odporności stali na pękanie wywołanie wodorem (kruchość wodorowa). Zdaniem recenzenta – rozdział dotyczący badań korozyjnych warto znacznie rozszerzyć w następnym wydaniu książki. W ostatnim rozdziale 7. krótko omówiono metody badań nieniszczących, w tym badania: wizualne, prądami wirowymi, penetracyjne, magnetyczne, ultradźwiękowe i radiologiczne.

Obszerny zakres tematyki książki wymusił dokonanie wyboru omówionych metod badawczych i ich skrótowego, ale jasnego ujęcia. Autor i Wydawca omawianej książki adresują ją głównie do studentów kierunków technicznych wyższych uczelni i do pracowników działów kontroli jakości. Mogą z niej skorzystać także inni zainteresowani tą ważną tematyką.

Prof. dr inż. Wojciech Włodarczyk